پژوهش جدید: اسکن چشم می‌تواند اختلال شایع ریتم قلب را چهار سال زودتر آشکار کند

پژوهشگران دانشگاه کالج لندن (UCL) و بیمارستان چشم‌پزشکی مورفیلدز می‌گویند اسکن‌های شبکیه چشم می‌توانند نشانه‌هایی از فیبریلاسیون دهلیزی (AF)، یکی از شایع‌ترین اختلالات ریتم قلب، را سال‌ها پیش از تشخیص این بیماری نشان دهند.

پژوهشگران با بررسی داده‌های بیش از ۹۰ هزار نفر دریافتند افراد مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی، تغییرات ساختاری مشخصی در شبکیه چشمشان دارند. همچنین افرادی که هنگام انجام اسکن هنوز به این بیماری مبتلا نبودند اما بعدها فیبریلاسیون دهلیزی در آن‌ها تشخیص داده شد، به‌طور میانگین چهار سال پیش از مراجعه به بیمارستان برای این بیماری، لایه خاصی از شبکیه نازک‌تری داشتند.

فیبریلاسیون دهلیزی باعث ضربان نامنظم قلب می‌شود و می‌تواند خطر تشکیل لخته خون و در پی آن سکته مغزی را افزایش دهد. این بیماری گاهی بدون علامت است و از آنجا که ممکن است به‌صورت متناوب رخ دهد، احتمال دارد در الکتروکاردیوگرام (ECG) معمولی نیز شناسایی نشود.

تشخیص فیبریلاسیون دهلیزی با اسکن چشم

محققان داده‌های دو مجموعه را بررسی کردند. مجموعه AlzEye شامل اطلاعات بیش از ۵۰ هزار بیمار بیمارستان چشم‌پزشکی مورفیلدز بود و مجموعه UK Biobank نیز حدود ۴۰ هزار نفر را دربر می‌گرفت.

در مجموع، ۶۲۶۱ نفر از افراد مورد بررسی از قبل به فیبریلاسیون دهلیزی مبتلا بودند. پژوهشگران با استفاده از تصاویر توموگرافی انسجام نوری (OCT) و عکس‌های رنگی شبکیه، ساختار این بخش از چشم را بررسی کردند.

نتایج نشان داد افراد مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی لایه موسوم به mGCIPL، یعنی لایه سلول‌های گانگلیونی ماکولا و لایه شبکه‌ای داخلی، نازک‌تری داشتند. هرچه ضخامت این لایه کمتر بود، احتمال تشخیص فیبریلاسیون دهلیزی بیشتر می‌شد.

مهم‌تر اینکه در افرادی که هنگام تصویربرداری هنوز فیبریلاسیون دهلیزی نداشتند اما بعدها به این بیماری مبتلا شدند، ضخامت کمتر این لایه به‌طور میانگین چهار سال پیش از مراجعه به بیمارستان مشاهده شد. این ارتباط پس از درنظرگرفتن عواملی مانند سن، جنسیت، قومیت، فشار خون بالا، دیابت، سیگارکشیدن و مصرف الکل نیز باقی ماند.

پژوهشگران می‌گویند این یافته می‌تواند نشان دهد تغییرات شبکیه پیش از تشخیص بالینی فیبریلاسیون دهلیزی قابل مشاهده است، حتی در دوره‌ای که بیماری ممکن است بدون علامت باشد.

آن‌ها همچنین احتمال می‌دهند نازک‌شدن این لایه از شبکیه با سکته‌های کوچک مغزی مرتبط باشد که ممکن است پیش از تشخیص فیبریلاسیون دهلیزی رخ دهند. به گفته پژوهشگران، کاهش جریان خون در سلول‌های عصبی شبکیه در اثر چنین سکته‌هایی می‌تواند به نازک‌شدن این لایه منجر شود. بااین‌حال، این توضیح در حد یک فرضیه مطرح شده و علت این ارتباط در مطالعه به‌طور قطعی اثبات نشده است.

پژوهشگران تأکید دارند که یافته‌های فعلی به معنای آن نیست که اسکن شبکیه می‌تواند جایگزین ECG برای تشخیص فیبریلاسیون دهلیزی شود. بااین‌حال، از آنجا که تصویربرداری از شبکیه ‌اکنون در مراکز بینایی‌سنجی و کلینیک‌های چشم‌پزشکی انجام می‌شود، ممکن است در آینده به شناسایی افرادی که به بررسی دقیق‌تر قلب نیاز دارند کمک کند.

یافته‌های این پژوهش در ژورنال PLOS Digital Health منتشر شده است.