جهش نجومی قیمت استارلینک در بازار سیاه ایران؛ کیت ۲۵۰ دلاری تا ۴۰۰۰ دلار فروخته می‌شود

طبق گزارش بلومبرگ، شرایط حال‌حاضر ایران باعث افزایش شدید قیمت ترمینال‌های استارلینک در بازار سیاه کشور شده و قیمت‌ها را به حدود ۴ هزار دلار رسانده است.

براساس گزارش بلومبرگ، قیمت این کیت‌های قاچاق که البته دسترسی به آنها در داخل کشور ممنوع اعلام شده، تا ۴۰۰۰ دلار افزایش یافته است. ظاهرا پیش از جنگ دوازده روزه، همین دستگاه‌ها بین ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ دلار فروخته می‌شدند.

در زمان جنگ ۱۲ روزه، دیجیاتو در گزارشی اعلام کرد که خرید تجهیزات اینترنت ماهواره‌ای استارلینک که قیمت رسمی آن ۵۰۰ تا ۶۰۰ دلار است، برای کاربران ایرانی بین ۱۳۰۰ تا بیش از ۲۰۰۰ دلار هزینه به همراه داشت. از سوی دیگر، ازآن‌جایی‌که خرید اشتراک برای کاربران ایرانی تعرفه مشخصی ندارد، قیمت‌ ماهانه آن از ۵۰ دلار تا ۱۲۰ دلار متغیر بود.

بلومبرگ در ادامه می‌گوید دستگاه‌های استارلینک از مرز عراق و از طریق مسیرهای دریایی در جنوب قاچاق می‌شوند. براساس گزارش یک گروه حقوق دیجیتال، تخمین زده شده که ۵۰,۰۰۰ کیت استارلینک در کشور وجود داشته باشد. درهمین‌رابطه هم وال‌استریت ژورنال اخیراً در گزارشی مدعی شده بود که پس از ناآرامی‌های اخیر حدود ۶ هزار دستگاه ترمینال اینترنت ماهواره‌ای استارلینک به کشور منتقل شده است.

آغاز رشد انفجاری استفاده از استارلینک در جنگ ۱۲ روزه

افزایش شدید قیمت پایانه‌های استارلینک در ایران را نمی‌توان جدا از تحولات ماه‌های اخیر بررسی کرد. در جریان جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل، هم‌زمان با قطعی گسترده اینترنت در کشور، گزارش‌های متعددی از فعال بودن تعداد زیادی از پایانه‌های اینترنت ماهواره‌ای استارلینک در ایران منتشر شد؛ پایانه‌هایی که گفته می‌شد از طریق مسیرهای غیررسمی وارد کشور شده‌اند و در برخی نقاط برای دسترسی به اینترنت مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

بر اساس گزارش‌هایی که در آن زمان از سوی رسانه‌های داخلی و خارجی منتشر شد، کاربران این پایانه‌ها توانسته بودند در شرایط قطع یا اختلال شدید اینترنت، به شبکه جهانی متصل شوند. همین موضوع باعث شد نام استارلینک بیش از گذشته وارد فضای عمومی و رسانه‌ای ایران شود و تقاضا برای تهیه این تجهیزات به‌طور ناگهانی افزایش پیدا کند. در آن زمان گفته می‌شد که بیش از ۳۰ هزار پایانه استارلینک در ایران فعال است.

در همان مقطع، ایران نسبت به ارائه خدمات اینترنت ماهواره‌ای بدون مجوز در قلمرو خود اعتراض رسمی مطرح کرد و اعلام شد که شرکت‌هایی مانند اسپیس‌ایکس، پیش از ارائه خدمات، باید مجوزهای لازم را از کشور مقصد دریافت کنند. ایران این موضوع را از مسیرهای بین‌المللی از جمله اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU) نیز پیگیری کرد.

تصویب مجازات برای استفاده از اینترنت ماهواره‌ای پس از جنگ

بلافاصله پس از پایان جنگ ۱۲ روزه، مجلس نیز با تصویب قانونی جدید، استفاده، خرید، فروش، واردات، نگهداری و راه‌اندازی تجهیزات اینترنت ماهواره‌ای بدون مجوز، از جمله استارلینک، را جرم‌انگاری کرد.

بر اساس این قانون که بخشی از «طرح تشدید مجازات جاسوسان و همکاری‌کنندگان با دولت‌های خارجی» است، استفاده از استارلینک می‌تواند مشمول حبس تعزیری درجه ۶ (۶ ماه تا ۳ سال) شود. همچنین برای افرادی که در تأمین، تولید، توزیع، نصب یا واردات این تجهیزات به قصد توزیع نقش داشته باشند، مجازات‌های سنگین‌تری از ۲ تا ۵ سال حبس و در موارد خاص حتی ۵ تا ۱۰ سال حبس یا عناوینی سنگین‌تر در نظر گرفته شده است.

هدف اعلام‌شده این قانون، افزایش نظارت بر ابزارهای ارتباطی خارجی و جلوگیری از استفاده احتمالی آن‌ها در فعالیت‌های جاسوسی یا تهدیدکننده امنیت ملی عنوان شده است؛ موضوعی که عملاً ریسک استفاده از اینترنت ماهواره‌ای در ایران را به‌شدت افزایش داده است.

اما به نظر می‌رسد این سختگیری‌های قانونی نیز چاره‌ساز نبوده است. در ماه‌های پس از جنگ همچنان استفاده از اینترنت ماهواره‌ای در ایران سیر صعودی داشت و در جریان اعتراضات دی‌ماه امسال مشخص شد که بسیاری در ایران، برای دسترسی به اینترنت، از استارلینک استفاده می‌کنند.

حوادث دی‌ماه و ۱۰۰ هزار پایانه استارلینک

هفته گذشته سید ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در جلسه‌ای با رسانه‌های تخصصی پس از قطع کامل ارتباطات در وی اعتراضات دی ماه امسال نیز به‌طور مستقیم به موضوع اینترنت ماهواره‌ای و استارلینک اشاره کرده است.

هاشمی با هشدار نسبت به پیامدهای ادامه سیاست‌های محدودکننده اینترنت گفت:

قطع اینترنت، جامعه را به سمت اینترنت ماهواره‌ای می‌برد. آن‌جا دیگر گیت‌وی نداریم. اگر استارلینک فراگیر شود، دیگر ابزار اعمال حاکمیت وجود نخواهد داشت. در آن شرایط حتی قطع اینترنت هم جواب نمی‌دهد و آقایان مجبور می‌شوند برق را قطع کنند.

وزیر ارتباطات همچنین اعلام کرد که در جریان اعتراضات، بیش از ۱۰۰ هزار آی‌پی مرتبط با استارلینک در شبکه رؤیت شده است؛ آماری که به گفته او نشان‌دهنده رشد استفاده از اینترنت ماهواره‌ای در شرایط محدودیت اینترنت داخلی است.

قیمت‌های رسمی و جهانی سرویس و تجهیزات استارلینک

برای استفاده از اینترنت استارلینک، کاربران باید دو هزینه مجزا پرداخت کنند: هزینه خرید کیت سخت‌افزاری و هزینه اشتراک ماهانه. قیمت این سرویس‌ها بسته به نوع کاربری و منطقه جغرافیایی در جهان متفاوت است، اما مبنای قیمت‌گذاری پایه در بازار جهانی (به‌ویژه در ایالات متحده) در سال ۲۰۲۶ نشان‌دهنده تلاش اسپیس‌ایکس برای کاهش هزینه‌ها و جذب کاربران بیشتر است.

در ‌حال‌حاضر، کیت استاندارد استارلینک که برای مصارف خانگی و ثابت طراحی شده است، با قیمت پایه ۳۴۹ دلار به فروش می‌رسد، هرچند در مناطق مختلف با تخفیف‌های دوره‌ای عرضه می‌شود. از سوی دیگر، نسخه جمع‌وجور این شرکت یعنی استارلینک مینی که ابعادی در حد یک لپ‌تاپ دارد و روتر در آن تعبیه شده، با قیمتی بین ۲۴۹ تا ۵۹۹ دلار در دسترس است.

تعرفه‌های اینترنت ثابت خانگی استارلینک نیز تنوع پیدا کرده‌اند. نسخه Max این اشتراک که بالاترین ترافیک را برای خانه‌ها ارائه می‌کند، ماهانه ۷۵ یورو هزینه دارد. برای کاربرانی که استفاده معمولی‌تری دارند، طرح‌های اقتصادی دیگری مانند نسخه RESIDENTIAL - 200 Mbps با قیمت ۵۵ یورو نیز عرضه می‌شود.

برای کاربرانی که دائماً درحال سفر هستند نیز طرح‌ رومینگ تعریف شده که نسخه نامحدود آن ماهانه ۹۶ یورو هزینه دارد.