آیا اینترنت طبقاتی در دانشگاه‌ها برقرار است؟

صبح امروز پرتال خبری دانشگاه شریف مطلبی از وبینار مشترک هوش مصنوعی بین دانشگاه بغداد و دانشگاه صنعتی شریف منتشر کرد. طبق تصاویر منتشر شده،‌ این وبینار در بستر گوگل میت برگزار شده است.

حدود ۱۲۰ ساعت از سخت‌ترین محدودیت‌ اینترنت در ایران می‌گذرد. ارتباط با پلتفرم‌ها و دسترسی به سایت‌ها کاملا قطع شده و مشخص نیست که در چه زمانی اتصال به اینترنت برقرار می‌شود. در همین بازه، دانشگاه شریف و بغداد با برگزاری وبیناری درباره هوش مصنوعی و کاربردهای آن در مهندسی، میزبان جمعی از استادان، پژوهشگران و دانشجویان دو دانشگاه بود.

اولین سوالی که اینجا مطرح شود، این است که در زمان خاموشی اینترنت، دانشگاه شریف چگونه توانسته با دسترسی به سرویس‌های گوگل این وبینار را برگزار کند؟ این که در چنین بازه‌ای فضای دانشگاهی شریف به بحث کاربردی سازی هوش مصنوعی می‌پردازد، خود جای سوال دارد اما این مسئله شاید بار دیگر ما را با یک سوال همیشگی روبه‌رو می‌کند: زمانی که دسترسی به اطلاعات آزاد و اینترنت قطع است، چه کسانی به آن دسترسی دارند؟

در همین شش روز گذشته، تعدادی از خبرگزاری‌ها و رسانه‌ها با انتشار مطالبی از منابع خارجی، بر این موضوع صحه گذاشتند که شاید در سخت‌ترین و شدیدترین نوع قطعی اینترنت، چراغ اینترنت طبقاتی همچنان روشن است.

آبان ماه امسال مشخص شد که تعدادی از دانشگاه‌ها دسترسی به یوتوب را باز کرده‌اند تا دانشجویان بتوانند از این پلتفرم در محیط دانشگاه استفاده کنند. در همان زمان رگولاتوری بیانیه داد که هیچ مصوبه‌ای برای باز کردن یوتوب در دانشگاه‌ها صادر نشده است اما چندین روز بعد، سخنگوی دولت این موضوع را تایید کرد و گفت که «کار دانشگاه‌ها روی زمین مانده بود» و یوتوب به این علت در تعدادی از دانشگاه‌ها باز شده است.

دانشگاه به عنوان یکی از مهم‌ترین فضاهای علمی و آموزشی حقی طبیعی برای دسترسی به امکانات ارتباطی دارد، این حق برای رسانه‌ها نیز وجود دارد و کسی منکر آن نیست. اما در شرایطی که اینترنت برای آحاد جامعه قطع است، این دسترسی غیر طبیعی و تبعیض‌آمیز است و این گمانه را تقویت می‌کند که شاید سطح اینترنت طبقاتی درنظر گرفته شده برای دانشگاه‌ها و نهادهای دیگری از جمله خبرگزاری‌ها، فراتر از چیزی است که تا کنون متصور بودیم.