آیا اندروید، ویندوز جدید است؟

Tim Bajarin یک روزنامه نگار فعال در زمینه تکنولوژی است که در نقش یک مشاور برای استارتاپ ها نیز ظاهر گشته و به آنها کمک می کند تا کسب و کار خود را رونق دهند. او همچنین مدیریت شرکت Creative Strategies را در دست دارد.

وی اخیرا در وب سایت Re/Code مقاله ای جالب در خصوص تجربیات خود در مورد پلتفرم های کامپیوتر شخصی و همچنین سیستم عامل های همراه به رشته ی تحریر در آورده و در این میان از روزهای ابتدایی شکل گیری بازار کامپیوترهای شخصی نیز سخن می گوید. آنچه در ادامه خواهید خواند، نظرات شخصی ِسرچشمه گرفته از تجربیات آقای Bajarin است.

در بیشتر مقاطع عمر کاری ام به عنوان یک تحلیلگر حوزه کامپیوترهای شخصی، همواره وقایع و تحولات دنیای PC را دنبال نموده ام. زمانی که به Creative Strategies آمدم، اولین پروژه ام این بود که با گروهی که تلاش می کردند اولین کامپیوتر شخصی IBM را توسعه دهند، همکاری کنم.

در آن زمان، در IBM از من خواسته شد تا در کنار آن وظیفه، در بخش طراحی و همچنین سایر پروژه های خرد، حضوری داشته باشم. در آن سال ها نیز کامپیوتر شخصی شرکت یاد شده، تازه پرطرفدار شده بود و می رفت تا بخشی اعظمی از بازار PC را از آن خود نماید... در ادامه با دیجیاتو همراه باشید.

زمان کوتاهی از موفقیت کامپیوتر IBM می گذشت که نمونه های کاملا مشابه، در بازار رویت شدند. موفق ترینشان نیز کامپیوتر شخصی ساخته شده توسط کمپانی Compaq بود. این کمپانی به طور کلی، ۴ بار در تاریخ خود، از تحلیلگران دعوت به عمل آورد تا در جلسه بازبینی محصولاتش شرکت کنند و من نیز این افتخار را داشتم که در اولین جلسه ی تحلیلی Compaq حضور به هم رسانم. می توان گفت در آن روزها که چندان کسی نمی دانست کامپیوتر شخصی چیست، تحلیلگری هم برای این محصول وجود نداشت و آنهایی که این عنوان را یدک می کشیدند، پیشتر در زمینه مینی-کامپیوترها تحقیق کرده بودند و کامپیوتر های شخصی بعدا به حوزه کاریشان اضافه گشت.

در آن نشست، با مدیر کل کمپانی Compaq به نام Ben Rosen و همچنین یکی از موسسان این شرکت به نام Rod Canion ملاقات کردیم تا بیشتر در خصوص کامپیوتر کپی شده شان برایمان بگویند و همچنین اظهار کنند که چرا فکر می نمایند محصولی اینچنین، قطعا موفقیت های بسیاری کسب خواهد کرد.

حقیقت اینکه کامپیوتر IBM در آن زمان عالی بود و من با کنجکاوی می خواستم ببینم شرکتی نظیر Compaq، چگونه به خود اجازه می دهد تا IBM بزرگ را به چالش کشیده و محصولش را نیز کپی کند.

راستش را بخواهید نتوانستم این افکار را در دل نگه دارم و در حاشیه نشست، از Canion پرسیدم که چرا این همه سرمایه ی شرکتش را هزینه کرده و بعدا نیز به سراغ جذب سرمایه رفته تا در نهایت محصولی دقیقا مشابه با آنچه IBM در ابتدای کار ساخته بود را تولید کند؟

او نیز به من گفت زمانی که در Texas Instruments مشغول به کار بوده، مشاهده کرده که IBM قادر گشته تا در بازار کامپیوتر های شخصی یک استاندارد را بنا کند. او در نهایت می بیند که کامپیوتر شخصی IBM چگونه به موفقیت دست یافته اما صرفا از برخی ایده ها در آن استفاده شده. وی آنچه را که فکر می کرد می تواند تکمیل کننده ی یک کامپیوتر شخصی باشد را به محصول خود افزوده و در نهایت تلاش کرده تا تبدیل به یک رقیب سرسخت برای آن شرکت باشد، نه اینکه از پایه، تمام استاندارد ها را تغییر دهد. طولی نکشید که Dell و سایر کمپانی ها نیز از نمونه های مشابه خود پرده برداشتند.

اگرچه کامپیوترهای شخصی ساخته شده توسط شرکت های مختلف در آن زمان از تفاوت های اندکی برخوردار بودند اما در نهایت یک وجه تشابه بسیار بزرگ داشتند؛ همه ی آنها از سیستم عاملی استفاده کرده بودند که از در اصل برای IBM نوشته شده بود و MS-DOS نام داشت.

از آنجایی که این سیستم عامل به شکل اختصاصی نوشته نشده بود، شرکت های دیگر نظیر Compaq، دل، ایسر و بسیاری دیگر از آن بهره گرفتند. MS-DOS در نهایت تبدیل به ویندوز شد و همین سیستم عامل موفق گردید تا برای بیش از ۳۰ سال، بر بازار کامپیوترهای رومیزی و لپ تاپ ها سلطه داشته باشد. از آن طرف البته اپل نیز یک سیستم عامل برای مک تولید کرد، سیستم عاملی که به شکل اختصاصی با سخت افزار خود این شرکت کار می نمود و اگرچه فروش خوبی هم داشت، اما حتی به گرد پای فروش ویندوز و سخت افزار مبتنی بر آن نیز نزدیک نشد.

نکته ای که حال باید به آن توجه کرد، آن است که ویندوز، در بخش عمده ای از زندگی خود، در کامپیوترهای شخصی و لپ تاپ ها به کار گرفته شده، در حالی که مایکروسافت در اوایل دهه ۹۰ میلادی، تمایل داشته تا آن را در تبلت ها و موبایل هایی هوشمند مورد استفاده قرار دهد.

اگرچه مایکروسافت به علت اختلافات داخلی و تاکید بیش از حد بر بهره وری در کامپیوترهای شخصی، هیچگاه نتوانست ویندوز را جز در میان PC به محصولی فراگیر بدل سازد. همین موضوع، موقعیت هایی را برای اپل و گوگل فراهم آورد تا بتوانند نهایت استفاده را برده، پلتفرم های موبایل را ساخته و در نهایت نیز در بحث محصولات مبتنی بر اینترنت اشیا، چنین پیشرفت کنند.

باید در نظر داشت، در حالی که iOS از اپل بسیار موفق است، اما باز هم صرفا می توان آن را در محصولات خود این شرکت مورد استفاده قرار داد. این در حالیست که در آن سوی ماجرا، اندروید مشخصه های ویندوز را به ارث برده و سازندگان می توانند آن را در موبایل، تبلت، کامپیوتر و گجت های مبتنی بر اینترنت اشیا به کار گیرند. نگاهی داشته باشید به آمار موبایل های ساخته شده با پلتفرم های مختلف؛ اندروید ۷۵ درصد همه آنها را تشکیل می دهد.

در کنفرانس گوگل I/O، مدیران این شرکت اعلام نمودند که می خواهند با اندروید، رهبری محصولات مرتبط به هم را به دست گیرند. همانند ویندوز، اندروید نیز چندان به سخت افزار اهمیت نمی دهد و از آن مهم تر، پلتفرم گوگل اکنون مبدا بسیاری از سرویس های شرکت سازنده اش است و کاربران برای داشتن بهترین تجربه استفاده از آنها، معمولا به سراغ بهره گیری از آنها در خود اندروید می روند.

از همان ابتدای کار، بیل گیتس و مایکروسافت تمایل داشتند تا سیستم عاملشان، بخصوص ویندوز، بر گجت های موجود در دستان کاربران سلطه داشته باشد. من هنوز هم می توانم ببینم که آنها همچنان این هدف را با جدیت دنبال می کنند اما به واسطه انتخاب های اشتباه و مشکلات - ناهماهنگی های داخلی، برای تحقق این امر بسیار عقب تر از گوگل و اپل ایستاده اند. هیچگاه نمی توانم تصور کنم که روزی ویندوز، خارج از دنیای PC بر محصولی دیگر سلطه یابد، آن هم به شکل جهانی.

از بعد دیگر که به ماجرا بنگریم، اپل با رویکرد اختصاصی سازی اش، توانسته گام های بلندی در سلطه بر بازار محصولات سخت افزاری داشته باشد و با آیفون، آیپد، HealthKit، HomeKit، CarPlay ساعت و همچنین اپل تی وی توانسته در این راه قدم های خود را سرعت بخشد. هرچند که در گذشته، رقبای اصلی اپل، مایکروسافت و ویندوز بودند، این بار اما، اندروید و گوگل؛ اندروید اکنون بدل به ویندوز نسل ما شده اند.

تنها تفاوت گسترده در میان اهالی ردموند و مانتین ویو اینکه مایکروسافت، همچنان در حال تلاش برای محافظت کردن از میراث خود بوده و هنوز هم سخت می کوشد تا استراتژی «یک مایکروسافت» را پیاده سازی کند؛ کاری که به هیچ عنوان ساده نیست. بخش موبایل مایکروسافت یارای رقابت با دو رقیب قدر را ندارد و از سوی دیگر نیز در مبحث اینترنت اشیا، اندروید و iOS مشخصا ویندوز را فرسخ ها جا گذاشته اند. در نهایت اما باور می رود که اندروید پیروز واقعی میدان خواهد بود، هم در میان محصولات همراه و هم اینترنت اشیا. چرا که همانند ویندوز که روزی می شد آن را در بیشتر سخت افزار ها به کار گرفت، اندروید نیز چنین است، علاوه بر اینکه هسته اش هم به شکل مجانی در اختیار دیگران قرار می گیرد.

از نقطه نظری که من به ماجرا می نگرم، به جایی رسیده ایم که اندروید، در اصل ویندوز شده است. گوگل نیز تاخ سلطنت را بر سر خواهد گذاشت و دامنه وسعت محصولات خود را همچنان افزایش می دهد. اپل هم البته یک رقیب سرسخت برای گوگل باقی می ماند، هر چند که نمی توان انتظار داشت مایکروسافت هم بدون خونریزی، صحنه رقابت را ترک کند.

اندروید در میان محصولات همراه و اینترنت اشیا رخنه کرده و اگر گوگل بتواند همین مسیر را ادامه داده و همچنان کاربران را خشنود نگه دارد، شک ندارم که برای سال های بسیاری، می تواند یکه تاز میدان باشد.