تغییرات سختگیرانه در سرویس گوگل مپس، آغازی برای توسعه نقشه‌های بومی؟

گوگل در بیانیه‌ای اعلام کرده که از 22 خرداد تغییرات عظیمی در سیستم گوگل‌مپس خود برای کسب‌وکارها و شرکت‌هایی که از آن استفاده تجاری می‌کنند خواهد داشت که عمده این تغییرات بر مبحث قیمت‌گذاری سرویس‌ها است. گوگل همچنین خبر داده که زین پس تمام شرکت‌ها باید یک کارت اعتباری معتبر در سیستم ثبت کنند و همچنین جدول‌ قیمت‌های خود را با افزایشی 14 برابری تغییر داده است؛ تغییری که می‌تواند برای برخی استارتاپ‌های ایرانی از جمله اسنپ، تپسی و الوپیک و... که از رابط کاربری گوگل استفاده می‌کنند مشکل ساز شود.

در طول چند سال اخیر این دومین بار است که گوگل دست به تغییرات عمده در سیستم مارکتینگ خود می‌زند، چندین سال پیش در وهله اول توسعه‌دهندگانی که نیاز به API از این سرویس داشتند بدون نیاز به دریافت KEY اختصاصی امکان دریافت سرویس از نقشه گوگل برایشان محیا بود و 2 سال پیش گرفتن این key توسط گوگل اجباری شد.

«هژیر دبیری» توسعه‌دهنده اندروید و هم‌بنیان‌گذار شرکت نرم‌افزاری «فرداد» به دیجیاتو می‌گوید که سرویس گوگل مپس از سال 2005 در اختیار توسعه‌دهندگان قرار گرفت و یک API KEY برای همه آنها در نظر گرفت. او سرویس نقشه گوگل را به دو بخش استاندارد و پرمیوم تقسیم می‌کند:

«برای استفاده از سرویس‌های نقشه گوگل نیاز به API KEY خواهید داشت و این کلید وصل می‌شود به اکانت گوگل شما. حالا قرار شده گوگل مپس به گوگل مپس پلتفرم تغییر پیدا کند و گوگل از کاربرانش خواسته تا کارت اعتباری خود را در گوگل ثبت کنند. اول تصور شد که قانون جدید اپلیکیشن‌های ایرانی را به سبب تحریم‌ها تحت الشعاع قرار خواهد داد ولی خوشبختانه گوگل اعلام کرده که اپلیکیشن‌هایی که کد SDK مخصوص گوگل را در سامانه خود استفاده می‌کنند، هزینه‌ای برایشان نخواهد داشت.»

دبیری باور دارد مشکلی برای اپلیکیشن‌های موبایل فعلا به وجود نمی‌آید اما شرکت‌ها فقط تا سقف 200 دلار می‌توانند به طور رایگان از نقشه گوگل استفاده کنند و این مساله به کسب‌وکارهای بزرگ لطمه خواهد زد:

«البته گوگل از واژه شاید درخواست‌ها به ارور برخورد کنند استفاده کرده ولی درهرحال اکانت‌های پرمیوم این شرکت‌ها باید برای بهتر کار کردن سیستم‌شان هزینه‌ای را ماهانه به گوگل پرداخت کنند. پلتفرم جدید نقشه‌های گوگل ضمنا به مساله Ride Sharing تاکید ویژه‌‌ای داشته و این نوع کسب‌وکارها حالا بهتر و دقیق‌تر می‌توانند قابل استفاده باشند که شاهد رشد خوب آنها در ایران هم تاحدودی هستیم. ضمنا اگر در آینده این مشکلات بیشتر شود و گوگل سخت‌گیرانه‌تر رفتار کند سرویس‌های جایگزین بومی وجود دارند و روز به روز دارند پیشرفت می‌کنند.»

«فرخی» که یکی از مدیران تاکسی‌های اینترنتی نوپا در بازار است در گفتگو با دیجیاتو اعلام می‌کند که گوگل وضعیت سختگیرانه‌تری را شروع کرده که نتایج آن در دراز مدت مشهود خواهد شد:

«وارد کردن اطلاعات کارت اعتباری برای ایرانیان سخت است که البته باید گفت برای شرکت‌های بزرگی همچون اسنپ و... مشکل‌ساز نیست چرا که ساخت یک اکانت و گرفتن مسترکارت برای آنها دشواری ندارد. این موضوع به کسب‌وکارهای کوچک بیشتر لطمه می‌زند که بازهم باید اعتراف کرد که هیچ کسب‌وکار کوچکی وارد این حوزه نمی‌شود.»

او به اعتراضات جهانی اشاره می‌کند که در پی افزایش نرخ 1400 درصدی قیمت‌های سرویس گوگل پیش آمده و تاکید می‌کند که در کنار این گرانی، محدوده استفاده رایگان نیز رو به کاهش رفته است:

«پیش‌تر روزانه 25 هزار API یعنی ماهی 750 هزار API ولی حالا با وجود اینکه این رقم به حداکثر 28 هزار API رسیده که برای رسیدن به آمار بیشتر نیز باید بابت هر هزار درخواست دیگر کارمزدی به گوگل پرداخت کرد که این موضوع بازهم کسب‌وکارها را درگیر می‌سازد.»

به گفته فرخی کسب‌وکارهایی چون اسنپ و تپ‌سی روزانه صدها هزار درخواست دارند که این آمار باعث می‌شود تا یا هزینه‌های گزاف قیمت جدید گوگل را بپذیرند و یا به نقشه‌های بومی رو بیاورند. این مدیرعامل باور دارد که حالا عملا تمامی خدمات گوگل حالتی پرمیوم پیدا کرده‌اند که با وجود اعتبار اولیه 200 دلاری که قرار شده به کسب‌وکارها اعطا کند، آن رقم را بیشتر یک قلاب برای مارکتینگ گوگل می‌داند:

«تاثیرات سیستم پولی جدید گوگل مپس احتمالا در دراز مدت روی کسب‌وکارهای بزرگ تاثیر خواهد داشت و ممکن است که باعث افزایش قیمت‌ها در استارتاپ‌های مرتبط شود. نکته مهم ماجرا اینجاست که گوگل از همه افرادی که از نقشه به هر طریقی، ولو نشان دادن لوکیشن آدرس شرکت در زیر سایت، این مبلغ را می‌خواهد. این یعنی فقط استارتاپ‌های حمل‌ونقل آنلاین درگیر قضیه نیستند و هر شرکت دیگری همچون سرویس‌های سفارش غذا و تخفیف‌های گروهی و... درگیر ماجرا هستند.»

توصیه فرخی به کسب‌وکارهای کوچک نیز استفاده از جایگزین‌هایی چون نقشه بینگ Bing Map و ... است که کاستی قابل توجهی نسبت به گوگل مپس ندارند مگر در مواردی همچون خواستار نشان دادن ترافیک لایو و... که در گوگل مپس بسیار بهتر مشهود است. او باور دارد که بسیاری از شرکت‌های بزرگ ایرانی فقط از گوگل مپس استفاده نمی‌کنند و برای چنین روزهایی تدبیر اندیشیدند.

«بهروز خضری» توسعه دهنده اندروید در گفتگوی خود با دیجیاتو این تدابیر را در شرکت‌های بزرگ در توسعه دادن نقشه‌های بومی توسط خود این مجموعه‌ها خلاصه می‌کند:

«گویا تعدادی از شرکت‌های بزرگ مانند اسنپ و کافه‌بازار و... در حال تهیه نقشه خودشان هستند و به‌نظر می‌رسد برای تحقق این امر از دیتای OpenStreetMap استفاده می‌کنند. گرچه این نقشه‌ها به طور حتم  جزئیات کمی نسبت به گوگل‌مپ دارد اما به خاطر کاهش هزینه‌ها همچنین ابزارهای زیادی که برای ویرایش و نمایش آن وجود دارد می‌تواند گزینه مناسبی باشد. این شرکت‌ها با فراخوان مردمی برای شرکت آنها و تکمیل جزییات نقشه می‌توانند در عوض بهبود آن اعتبار رایگان هدیه دهند که با این‌کار سرعت به‌روز رسانی نقشه‌ها بالا می‌رود.»

او با اشاره به مشکلات ارزی کنونی تاکید می‌کند که کسب‌وکارهای کوچک برای باز کردن یک حساب بین‌المللی هزینه‌های زیادی را محتمل می‌شوند. خضری عقیده دارد که باید به جای واژه نقشه‌های بومی از عبارت «نقشه‌های بومی شده» استفاده کرد و تاریخچه این نوع نقشه‌ها را از چند سال پیش می‌داند:

«به شخصه نقشه‌ای بهتر از open street map برای این موضوع نمی‌شناسم ولی مشکل آنجاست که طبق قوانین نوشته شده در این سامانه باید تغییراتی که در نقشه انجام می‌شود در دسترس عموم هم قرار بگیرد که متاسفانه بعید است در ایران کسی به این مساله اهمیت بدهد.»

با تغییرات گسترده‌ای که گوگل در سرویس نقشه خود اعمال کرده به نظر می‌رسد که این روزها بهترین فرصت برای توسعه‌ یک نقشه بومی شده باشد و شنیده‌ها حکایت از این دارد که برخی از شرکت‌های بزرگ ایرانی در این راه اقداماتی را انجام داده‌اند تا در صورت بروز سختگیری‌های بیشتر از گوگل، بتوان چاره‌ای اندیشید. هرچند نقشه‌های بین‌المللی رایگانی نیز وجود دارد (و یا Waze که البته در ایران فیلتر است) اما شاید نقشه‌های بومی شده بتوانند با همراهی کاربران ایرانی یک سرویس متمایز از پلتفرم‌های خارجی را ارائه دهند.