نتایج یک پژوهش ۴۴ ساله: تبعیض علیه زنان در استخدام تقریباً از بین رفته است

پژوهش جدیدی که بر پایه یک بررسی گسترده از ۴۴ سال آزمایش میدانی انجام شده، نشان می‌دهد تبعیض جنسیتی در استخدام آن‌قدر که بسیاری تصور می‌کنند ثابت و بدون تغییر نبوده است. این مطالعه با بررسی داده‌های واقعی استخدام از سال ۱۹۷۶ تا ۲۰۲۰ به این نتیجه رسیده که تبعیض علیه زنان در بسیاری از مشاغل طی دهه‌های اخیر کاهش یافته و از حدود سال ۲۰۰۹ در برخی حوزه‌ها تقریباً از بین رفته است.

این تحقیق که در مجله علمی Organizational Behavior and Human Decision Processes منتشر شده، ۲۴۴ نتیجه آماری قابل‌مقایسه از ۸۵ مطالعه میدانی و ۳۶۱ هزار و ۶۴۵ درخواست شغلی واقعی را از سال ۱۹۷۶ تا ۲۰۲۰ تحلیل کرده است.

نتایج این پژوهش گسترده نشان می‌دهد که در مشاغل مردانه و مشاغل با تعادل جنسیتی، نه‌تنها تبعیض علیه زنان از بین رفته، بلکه در برخی موارد حتی به‌نفع زنان معکوس شده است. بااین‌حال، تبعیض علیه مردان در مشاغل زنانه مانند پرستاری، مددکاری اجتماعی و آموزگاری پیش‌دبستانی همچنان پایدار و بدون تغییر باقی مانده است.

محققان در این مطالعه از روش متاآنالیز استفاده کرده‌اند که داده‌های چندین تحقیق مستقل را ترکیب و تحلیل می‌کند تا به نتیجه‌گیری قوی‌تر و جامع‌تری برسد.

نمودار بالا روند تغییر ترجیح کارفرمایان برای استخدام مردان یا زنان را در مشاغل مردانه و مشاغل متعادل از نظر جنسیتی نشان می‌دهد. در این نمودار، نسبت شانس (نمودار عمودی) بالاتر از ۱ نشان‌دهنده ترجیح بیشتر برای متقاضیان مرد و نسبت شانس پایین‌تر از ۱ نشان‌دهنده ترجیح بیشتر برای متقاضیان زن است. اندازه دایره‌ها نیز متناسب با تعداد درخواست‌های شغلی هر نقطه داده است.

براساس این تحقیق، در دهه‌های اولیه (۱۹۷۰ و ۱۹۸۰) تمایل آشکاری به استخدام مردان در مشاغل مردانه و مشاغل با تعادل جنسیتی وجود داشته است. اما این تبعیض به‌تدریج کاهش یافته و از حدود سال ۲۰۰۹ به بعد، داده‌ها نشان می‌دهند که این تبعیض نه‌تنها از بین رفته، بلکه در برخی موارد به‌نفع زنان معکوس شده است.

نظرسنجی از مردم و دانشمندان درباره تبعیض علیه زنان

آنها همچنین نظرسنجی را با مشارکت ۴۹۹ نفر از بزرگسالان آمریکایی و ۳۱۲ دانشمند انجام داده‌اند تا بررسی کنند مردم و متخصصان چه انتظاری از روند تبعیض جنسیتی دارند.

نتایج این نظرسنجی جالب‌توجه بوده؛ به‌گونه‌ای که هم مردم عادی و هم دانشمندان به‌درستی پیش‌بینی کرده‌اند که تبعیض علیه زنان در طول زمان کاهش یافته، اما میزان این کاهش را بیش از حد کم برآورد کرده‌اند. از سوی دیگر، هیچ‌کس پیش‌بینی نکرده که تبعیض علیه مردان در مشاغل زنانه همچنان پایدار بماند.

در این نمودار، پنل بالایی میانگین نسبت شانس را در دو دوره «پیش از ۲۰۰۹» و «از ۲۰۰۹ به بعد» نشان می‌دهد. پنل پایینی نیز نسبت شانس را در بازه‌های زمانی جزئی‌تر، از جمله سال‌های پس از جنبش #MeToo در فاصله ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰، مقایسه می‌کند. نسبت شانس بالاتر از ۱ نشان‌دهنده ترجیح بیشتر برای مردان و پایین‌تر از ۱ نشان‌دهنده ترجیح بیشتر برای زنان است.

پنل بالایی نشان می‌دهد که پیش از ۲۰۰۹ در مشاغل مردانه ترجیحی به نفع مردان وجود داشته، اما از ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۰ این برتری تا حد زیادی کم شده و در مشاغل متعادل نیز به زیر یا نزدیک ۱ رسیده است. در مقابل، در مشاغل زنانه نسبت شانس در هر دو دوره زیر ۱ باقی مانده؛ یعنی مردان همچنان در این مشاغل با وضعیت ضعیف‌تری روبه‌رو بوده‌اند. پنل پایین نیز نشان می‌دهد در سال‌های اخیر، ازجمله دوره پس از #MeToo، الگوی کلی تغییر بزرگی نسبت به روند کاهشی قبل نداشته و مهم‌ترین چرخش همان افت تدریجی تبعیض به نفع مردان در گذر زمان بوده است.

محققان البته هشدار می‌دهند که سال دقیق این تغییر ممکن است کمی زودتر یا دیرتر از ۲۰۰۹ باشد، زیرا ممکن است برخی مطالعات قدیمی‌تر بر این نتیجه تأثیر گذاشته باشند. با‌این‌حال، روند کلی روشن است؛ تبعیض علیه زنان در مشاغل مردانه و خنثی به‌طور چشمگیری کاهش یافته است.

در مقابل، وضعیت برای مردانی که برای مشاغل زنانه مانند پرستار، مددکار اجتماعی، معلم پیش‌دبستانی یا منشی درخواست می‌دهند، تغییری نکرده است. این مردان همچنان با تبعیض پایدار و قابل‌توجهی مواجه هستند که در طول دهه‌ها کاهش نیافته است.

نویسندگان این مقاله نتیجه گرفته‌اند که جوامع، حداقل در برخی زمینه‌ها، به برابری بیشتری در فرایند استخدام رسیده‌اند. آنها این کاهش تبعیض علیه زنان را «کاهشی خوشایند» می‌نامند، اما درعین‌حال به «پایداری لجوجانه» تبعیض علیه مردان در مشاغل زنانه اشاره می‌کنند.