صرافی ارز دیجیتال تبدیل: در جلسه ۱۳ ساعته با بانک مرکزی اثبات ذخیره صرافی‌ها (Proof of Reserve) را ثابت کردیم

مسعود ملک‌محمدی، مدیرعامل صرافی تبدیل، در گفت‌وگو با دیجیاتو درباره سه دغدغه اصلی بانک مرکزی در حوزه ارزهای دیجیتال یعنی خروج ارز، خالی‌فروشی و پول‌شویی توضیح داده و از سابقه چندین دور «اثبات ذخیره» (Proof of Reserve) در صرافی تبدیل، می‌گوید.

اثبات ذخیره (Proof of Reserve) در یک جلسه ۱۳ ساعته

ملک‌محمدی می‌گوید موضوع «خالی‌فروشی» به‌ویژه پس از واقعه هک صرافی نوبیتکس بیش از پیش برای ناظران برجسته شد و همین موضوع، بانک مرکزی را واداشت تا با همکاری نهادهای امنیتی و نظارتی، جلساتی را برای بررسی دقیق ذخایر صرافی‌ها برگزار کند.

مدیرعامل تبدیل می‌گوید: «در جلسه‌ای که با حضور نمایندگانی از بانک مرکزی، پلیس فتا و مرکز افتا برگزار شد، از ما خواسته شد که کل دارایی‌های کاربران اعم از ریال و ارز دیجیتال را شفاف اعلام کرده و ثابت کنیم که تمامی این مبالغ در اختیار ماست».

به‌گفته او این فرایند حدود ۱۲ تا ۱۳ ساعت طول کشید و در نهایت صورت‌جلسه‌ای تنظیم و به امضای حاضران رسید.

مدیرعامل تبدیل می‌گوید حدود دو تا سه ماه پیش، نهادهای نظارتی بار دیگر جلسه مشابهی، اما این‌بار با رویکردی دیگر، برگزار کردند و اثبات ذخایر دوباره مورد تأیید قرار گرفت. ملک‌محمدی در ادامه می‌گوید: «اخیراً شنیده‌ام که امکان انجام این فرایند از طریق یک کارشناس رسمی دادگستری نیز فراهم شده است و می‌توانیم سند مربوطه را به‌عنوان ابزاری برای اعلام امنیت و آرامش خاطر کاربران منتشر کنیم.» به گفته او، بر اساس پیش‌نویس قانون جدید نیز قرار است در آینده نزدیک بار دیگر اثبات ذخیره از صرافی‌ها اخذ شود.

خروج ارز یا حفظ ارزش دارایی، صرافی‌ها مسئول کدام هستند؟

ملک‌محمدی در خصوص دغدغه خروج ارز که از سوی رگولاتور مطرح می‌شود، تأکید می‌کند صنعت ارزهای دیجیتال می‌تواند ارزآور هم باشد، چراکه «در بسیاری از موارد، افزایش ارزش دارایی‌های دیجیتال برای کاربران، به نوعی ورود ارز به کشور محسوب می‌شود».

او از پیشنهادی می‌گوید که مدیران چند صرافی بزرگ به بانک مرکزی ارائه داده‌اند. بر اساس این پیشنهاد کل صرافی به‌عنوان یک «جعبه» در نظر گرفته می‌شود و در بازه‌های زمانی مشخص، میزان ورودی و خروجی ارز از آن گزارش شود.

ملک‌محمدی توضیح می‌دهد: «اگر اختلاف ورود و خروج زیر ۵ درصد باشد، می‌توان گفت عملاً خروج ارز اتفاق نیفتاده است». او می‌گوید در دوره‌های اخیر این اختلاف چشم‌گیر نبوده و کاربران با تبدیل دارایی‌های خود به استیبل‌کوین یا طلا توانسته‌اند از کاهش ارزش ریالی جلوگیری کنند. این روند به باور او «نه تنها خروج ارز نیست، بلکه نوعی حفظ ارزش دارایی‌ها محسوب می‌شود».

فضایی برای پول‌شویی نیست

مدیرعامل تبدیل درباره نگرانی‌های مرتبط با پول‌شویی می‌گوید نهادهای مالیاتی و نظارتی نظارت کاملی بر فرایند احراز هویت کاربران و تراکنش‌ها دارند و از آنجا که ورود و خروج ریال فقط از طریق حساب بانکی خود کاربر امکان‌پذیر است، عملاً فضایی برای پول‌شویی وجود ندارد. به گفته او، در صورت وقوع هرگونه تخلف کوچک، نهادهای مربوطه بلافاصله وارد عمل می‌شوند.

او همچنین از حضور معامله‌گران کوتاه‌مدت و سفته‌بازان در بازار دفاع می‌کند و می‌گوید این گروه نقدشوندگی را به بازارهای مالی تزریق می‌کنند: «اگر بازار را صرفاً به سرمایه‌گذاران بلندمدت محدود کنیم، ذات پویای بازارهای مالی را نادیده گرفته‌ایم.» از نگاه او، معامله‌گران کوتاه‌مدت نه‌تنها چالش اقتصادی ایجاد نمی‌کنند، بلکه به سلامت و نقدشوندگی بازار کمک می‌کنند.

در آخرین دیدار با رئیس کل بانک مرکزی چه گذشت؟

ملک‌محمدی از آخرین جلسه حضوری خود با «عبدالناصر همتی»، رئیس‌کل بانک مرکزی، می‌گوید که یک هفته پیش از آغاز جنگ برگزار شد. به گفته او، در آن جلسه نظر رئیس‌کل بانک مرکزی این بود که «صرافی ارزهای دیجیتال با رفع و رسیدگی به دغدغه‌های قانون‌گذار می‌توانند بدون اختلال به فعالیت خود ادامه دهند» و دغدغه اصلی او وضعیت بانک‌هاست که به‌مراتب دشوارتر است.

مدیرعامل صرافی تبدیل به دوره پیش از آن اشاره می‌کند و می‌گوید: «زمانی که نرخ دلار به ۷۰ هزار تومان رسید و درگاه‌های صرافی‌ها مسدود شد، این تئوری مطرح بود که صرافی‌های ارز دیجیتال یکی از عوامل افزایش قیمت ارز هستند ولی ما با ارائه گزارش‌های آماری و تخصصی این ادعا را رد کردیم.»

ملک‌محمدی در توضیح این مسئله می‌گوید: «زیرا در دوره بسته‌بودن درگاه‌ها، افزایش قیمت نه‌تنها متوقف نشد، بلکه تشدید شد. علاوه بر این وجود بازار ۲۴ساعته برای تتر باعث می‌شود اخبار و هیجانات به‌تدریج تخلیه شوند و بازار از نوسانات شدید لحظه‌ای جلوگیری شود. همچنین حجم معاملات روزانه تتر در صرافی‌های داخلی نسبت به گردش روزانه دلار در کشور معمولاً کمتر از ۴ تا ۵ درصد بوده و بنابراین تأثیر محسوسی بر بازار ارز ندارد.»

به گفته او، در همان جلسه، رئیس‌کل بانک مرکزی اعلام کرد مشکلی با صنعت ارزهای دیجیتال ندارد و حتی ممکن است درگاه‌ها مجدداً باز شوند اما این موضوع در نهایت با وقوع جنگ به تاخیر افتاد. او در پایان یادآوری می‌کند که انجمن فین‌تک و رئیس کمیسیون بلاک‌چین سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور، نیز گفت‌وگوهایی را از طریق هیئت دولت پیش برده‌اند و به نتایج نسبتاً خوبی دست یافته‌اند اما به‌هرحال این حوزه به نسبت به سایر حوزه‌های مالی جدیدتر است و برای رسیدن به نظم قانونی پایدار نیاز به تعامل و همفکری بیشتری خواهد بود.