سامانه سوخت هوشمند است، اما هنوز برای پیدا کردن بنزین باید بگردیم

برای پیدا کردن نزدیک‌ترین پمپ‌بنزین در تهران، کافی است مسیریاب را باز کنیم. اما اگر بخواهیم بدانیم آن جایگاه واقعاً بنزین دارد یا نه، هنوز راهی جز آزمون‌وخطا یا پرس‌وجو از دیگران نداریم؛ مساله‌ای که در شرایط عادی شاید فقط یک ناکارآمدی کوچک باشد، اما در زمان کمبود سوخت می‌تواند به اتلاف وقت، افزایش ترافیک و سرگردانی بیشتر شهروندان منجر شود.

در روزهای اخیر گزارش‌هایی از کمبود بنزین در برخی جایگاه‌های تهران منتشر شده است. در مقابل، مسئولان شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی افزایش تقاضا را عامل اصلی این وضعیت دانسته و از افزایش توزیع بنزین برای مدیریت شرایط خبر داده‌اند. شاید بتوان این موضوع را درک کرد، اما نمی‌توانیم درک کنیم که چرا هرکس باید خودش در خیابان‌های تهران بگردد تا بفهمد کدام جایگاه بنزین دارد؟

ایران اساسا با مفهوم «جایگاه سوخت هوشمند» بیگانه نیست. سامانه هوشمند سوخت سال‌هاست در جایگاه‌های کشور فعال است و اطلاعات مربوط به سوخت‌گیری و عملکرد جایگاه‌ها در یک زیرساخت دیجیتال ثبت و پردازش می‌شود. بنابراین این سوال مطرح است که چرا بخش قابل استفاده‌ای از این اطلاعات به یک خدمت عمومی برای شهروندان تبدیل نمی‌شود؟

تصور کنید در مسیریاب، کنار نام هر جایگاه یک وضعیت ساده نمایش داده شود: «فعال و دارای بنزین»، «فعال با محدودیت»، «فاقد بنزین» یا حتی «وضعیت نامشخص». همین اطلاعات ساده می‌تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند.

اینگونه شهروندان به جای اینکه به اولین پمپ مراجعه کنند، متوجه خالی بودن مخازن شوند، مسیرشان را عوض کنند و چند کیلومتر دیگر بروند، مستقیماً به جایگاه مناسب هدایت می‌شوند. نتیجه آن هم علاوه بر آسایش بیشتر مردم؛ ترافیک و مصرف سوخت کمتر است.

این اطلاعات حتی لزوما نباید شامل میزان دقیق بنزین موجود در مخزن هر جایگاه باشد. چنین داده‌ای می‌تواند از منظر امنیتی یا عملیاتی حساس باشد. یک سیستم ساده مبتنی بر وضعیت جایگاه هم می‌تواند بخش مهمی از مسئله را حل کند.

نکته مهم‌تر اینکه برای این کار الزاما به یک اپلیکیشن جدید، یک سامانه پیچیده یا یک پروژه با بودجه کلان نیاز نداریم. اطلاعات وضعیت جایگاه‌ها که عمومی و غیرحساس است را می‌توان با یک رابط برنامه‌نویسی (API) یا سازوکار امن، در اختیار مسیریاب‌ها و سرویس‌های نقشه قرار داد.

وقتی بنزین کم است و توزیع فوری آن میسر نیست، حداقل می‌توان به مردم گفت بنزین کجاست تا روان مردم کمتر آسیب ببیند.