از گاو شیرده بالمر تا اسب بارکش نادلا؛ ساتیا سرنوشت مایکروسافت را به کدام سو خواهد کشاند؟

استیو بالمر، مدیر عامل سابق مایکروسافت این شرکت را صرفا به چشم گاوی پول ساز می دید و فقط از آن انتظار شیر دادن داشت. ساتیا نادلا اما اندکی زیرکانه تر، این کمپانی را مانند اسبی بار کش می بیند که گاه به استراحت نیاز داشته و گاه باید بتازد.

نادلا که در طول عمر مایکروسافت، سومین مسئول اجرایی این شرکت است و در چهارشنبه ای که گذشت سالگرد یک سالگی سمت خود را جشن گرفت. وی در این یک سال به آرامی اما پیوستگی تلاش کرد تا به توسعه دهندگان، کاربران و دنیای تکنولوژی بفهماند که ویندوز «اهمیت» دارد. کاری که تا پیش از این و تا روز هایی که نادلا بر سر کار آمد و با توجه به خرید عجیب و غریب بالمر (نوکیا)، بسیار سخت بود.

بیش از ۹۰ درصد کامپیوترهای جهان نسخه ای از ویندوز را اجرا می کنند، اما در سال ۲۰۱۶ دو میلیارد نفر یا به عبارتی یک چهارم کل جمعیت جهان از تلفن هایی هوشمند بهره خواهند برد و مایکروسافت کجای این حوزه ایستاده است؟ در سایه.

پلتفرم ویندوز صرفا ۲.۷ سهم بازار اسمارت فون ها را در دست دارد و اندروید در کنار iOS آنقدر جلوتر هستند که ساتیا به همراه یارانش حتی سایه ای از آن ها را در جاده ی رو به روی خود نمی بیند.

نادلا اما کهنه سرباز مایکروسافت است و ۲۳ سال اخیر عمرش را صرف مایکروسافت کرده و خوب می داند روزهایی که شرکتش بر تکنولوژی حکم رانی می کرد مدت هاست به پایان رسیده اند؛ وی تلاش دارد تا مایکروسافت را دوباره بر سر زبان ها اندازد و برای این کار نیز به چنگ اندازی بزرگ تری از ویندوز فون به بخش موبایل فکر می کند. او خوب می داند آمده تا اشتباهات بسیار پیشینیان را جبران کرده و طرح هایی نو معرفی کند، در غیر این صورت محکوم به نابودیست. در ادامه با داستان مایکروسافت و ساتیا نادلا، با دیجیاتو همراه شوید؛ این مطلب را به مناسبت یک سالگی مدیریت نادلا در مایکروسافت به انتشار می رسانیم.

ساتیا نادلا

شما هر روز خودتان را از نو می سازید. گاهی موفقید و گاهی هم خیر. اما در این میان متوسط بودن است که دیده می شود. اگر به مقیاس و زمانی فکر می کنید که در آن می توانید از نوآوری دست کشید، این مرگ است...  ما با ویندوز و نرم افزار آفیس موفقیت های بسیاری را تجربه نمودیم. اما سوال اصلی برای ما اینجاست که پس از این ها چه می کنیم؟ فصل بعدی دفتر مایکروسافت چیست و چه عنوانی دارد؟

مایکروسافت کتاب راه و روش بازی گوگل و اپل را ورق زد و پس از خواندن آن، صفحه ی مورد علاقه اش را برای خود کپی کرد. صفحه ای با عنوان: «تاکید بر اپلیکیشن ها، نه سیستم عامل ها». اپل و گوگل تلاش خود را برای ساده سازی دسترسی به داده ها بر روی تمام دیوایس های کاربران می کنند، از سویی نیز توسعه دهندگانشان را مجبور به استفاده از کد های واحد برای کامپیوتر ها و دستگاه های همراه می نمایند.

با ویندوز ۱۰، نسخه جدید سیستم عامل ویندوز که در سال جاری به بازار می آید، به توسعه دهندگان قول داده شده تا صرفا یک بار اپلیکیشن را نوشته و مجبور به اجرای کدهایش باشند و آن اپلیکیشن نیز بر روی تمامی محصولات که از ویندوز ۱۰ بهره می برند به خوبی کار خواهد کرد. با این کار شاید مایکروسافت بتواند توجه توسعه دهندگان را به خود و پلتفرم جدیدش جلب نماید. کافیست آنها دست به خلق اپلیکیشنی بزنند تا بر روی کامپیوترهای شخصی، تبلت ها، اسمارت فون ها و حتی اکس باکس ها اجرا گردد.

Merv Adrian، محقق Gartner می گوید:‌ «بهترین تکرار تاریخ برای مایکروسافت ایجاد محیطی امن برای توسعه دهندگان است. مایکروسافت نیاز دارد در نقش شرکتی ظاهر گردد که ابزارهایی که می سازد برای همه مفید باشند، نه فقط پلتفرم خودش».

اگر پولی برای یک سرویس پرداخت نمی کنید، محصولی که فروخته می شود شما هستید.

آری، اسب بارکش دنیای تکنولوژی باید برای همه اهالی دهکده ی جهانی مفید باشد. جاش میلر از Cnet می گوید: «مایکروسافت در تلاش است تا بخش هایی از نرم افزار های خود را برای کاربران سایر پلتفرم ها و رقبا موجود سازد و در این راه نیز نسبتا موفق بوده است. نمونه ی همین موضوع نیز اپلیکیشن Outlook برای iOS است. مایکروسافت معتقد است با ارائه ی رایگان اپلیکیشن ها در سایر پلتفرم ها، قادر خواهد بود تا کاربران را با سطح کیفی سرویس هایش آشنا کند؛ زمانی که کاربر به این استاندارد کیفیتی عادت نمود، خود کم کم به سوی استفاده از اکوسیستم مایکروسافت و ویندوز متمایل می شود.

برای اینکه به درک بهتری از این مطلب برسیم بهتر است به قیمت گذاری هایی که پس از حضور نادلا در شرکت مورد بحث انجام شده اند بنگریم. چند صباحی که بگذرد و ویندوز ۱۰ از راه برسد، بیشتر کاربران ویندوز و کامپیوترهای شخصی قادر خواهند بود تا از آن به شکلی رایگان -دست کم برای یک سال- بهره گیرند. از سوی دیگر این شرکت اپلیکیشن پر آوازه ی خود به نام آفیس را به رایگان در اختیار کاربران iOS و اندروید قرار داد. به جز کاربران، تولید کنندگان تلفن های هوشمند با هر پلتفرمی هم قادر شدند تا آفیس را به عنوان یک برنامه پیش فرض در موبایل هایشان به مشتریان تحویل دهند. البته یک شرط در این میان برای تولیدکنندگان وجود داشت: صفحه نمایش دستگاه ساخته شده از ۹ اینج کوچکتر باشد.

همچنین اگر علاقه ای به استفاده از سرویس های ابری این شرکت به نام OneDrive ندارید، از سرویس رقیب به نام دراپ باکس استفاده کنید؛ مایکروسافت رویه اش را تغییر داده و به کاربران آزادی عمل بیشتری می دهد. همین هفته ی پیش بود که این شرکت اپلیکیشن ایمیل Outlook را برای iOS و به شکل رایگان عرضه کرد.

در نگاه اول و با توجه سوابق مدیریتی مرد عجیبی مانند استیو بالمر، وقتی این خبر ها را مرور می کنیم این احساس به ما دست می دهد که اهالی ردموند دیوانه شده اند. اما در نهایت به این شعار معروف که احتمالا در پس ذهن نادلا قرار دارد می رسیم:‌ «اگر پولی برای یک سرویس پرداخت نمی کنید، محصولی که فروخته می شود، شما هستید.»

مایکروسافت امیدوار است کاربران حق اشتراک سالانه ی Office 365 را پرداخته تا قادر گردند از نسخه ی ابری Outlook، Word، PowerPoint بر روی مک ها و یا کامپیوترهای شخصی خود بهره گیرند. نوعی از سرویس که به تازگی بسیار فراگیر و محبوب شده است؛ بسیاری از کارمندان فعالیت های اداری خود را انجام داده و در صورت لزوم در منزل به ادامه آن می پردازند.

Roger Kay که یکی از محققان در حوزه ی تکنولوژیست در خصوص نادلا این گونه سخن می گوید:‌ «اگر بخواهیم یک سال فعالیت نادلا در سمت جدید خود را به شکلی ساده بیان کنیم به صفت های ثابت قدم، استوار و واقف بر اوضاع می رسیم.»  Kay بر این باور است که نادلا به راستی می تواند مایکروسافت را در نهایت به شرایط آرمانی اش نزدیک کند.

رهبر جدید ردموند از اهمیت بازی های ویدئویی به خوبی باخبر است؛ وی به جای اینکه طبق خواسته سرمایه گذاران هزینه های کمتری را صرف بخش های تحقیق و توسعه اکس باکس کند، کیسه های پول سنگین تری به سوی این قسمت پرتاب کرده است.

یکی از اولین دگرگونی هایی که او در بخش بازی ایجاد کرد قرار دادن فیل اسپنسر (مسئول سابق بخش توسعه ی بازی های ویدئویی) به عنوان مدیر کل بخش اکس باکس بود. نتایج این کار در بالا رفتن اخیر فروش اکس باکس ها مشخص هستند. اسپنسر سعی کرد تا توجه افرادی که به شکل حرفه ای به انجام بازی های ویدئویی می پردازند را به سوی اکس باکس جلب کند و از کاربرانی که صرفا این محصول را برای تزئین اتاقشان می خواستند دوری کرد. در همین راستا، پاییز ۲۰۱۴ بود که مایکروسافت خود را به شکل جدی تر وارد حوزه ی گیم کرده و با مبلغ گزاف ۲.۵ میلیارد دلار، کمپانی Mojang، خالق بازی Minecraft را خرید.

به بحث رشد در دنیای اسمارت فون ها برگردیم؛ سخت افزاری که در تلفن های هوشمند استفاده می شود کلید چرخش مایکروسافت به سوی رشد و افزایش بازار ویندوزفون (ویندوز ۱۰) است. پس از به دست آوردن بخش موبایل نوکیا با قیمت ۷.۲ میلیارد دلار در آوریل ۲۰۱۴، مایکروسافت حال از فروش تلفن های لومیا در هر دوره ی مالی حدود ۲ میلیارد درآمد ناخالص دارد. در دوره ی مالی که گذشت، این شرکت ۱۰ میلیون دستگاه تلفن همراه نوکیا فروخت. از سویی ۴۰ میلیون تلفن ویندوز فونی ارزان قیمت دیگر با لایسنس رایگان در سراسر جهان فعال شدند.

این رقم ها قابل توجه اند اما در برابر فروش ۷۴.۵ میلیون دستگاه آیفون فقط در سه ماه، به هیچ وجه نمی درخشند.

Adrian، محقق Gartner می گوید:‌«تا زمانی که تلفن های هوشمند تولید می شوند، مایکروسافت هم در این بازار حضور خواهد داشت؛ نه به خاطر اینکه در نظر دارد روزی به تولید کننده شماره اول و یا دوم تبدیل شود، بلکه به این دلیل که به عنوان عضوی از این تجارت، از آن درس های بسیاری یاد گرفته و این فراگرفتن ها در سایر بخش های مایکروسافت تاثیر بسزایی دارد. مایکروسافت قادر است تا درس هایی که در بازار تلفن های هوشمند فرا گرفته را در فضای شرکتش و در خصوص سایر محصولات و سرویس ها بکار گیرد.»

بازگشت کامل مایکروسافت به روزهای طلایی اش بعید است. چنین چرخش های ۱۸۰ درجه ای بسیار کم در دنیای تکنولوژی پیش آمده اند. عبارت «تغییر یک شبه اتفاق نمی افتد» در میان هواداران و مخالفان این کمپانی بزرگ رواج یافته. دلیل این موضوع هم اینجاست که برای مدت های مدید، ردموندی ها صرفا به پول پارو کردن از چند سرویس قناعت کردند. دنیای تکنولوژی در سال های اخیر تغییرات و پیشرفت های شگرفی را تجربه کرد و مایکروسافت مانند کسی که اولین بار به شهری پر زرق و برق سفر می کند، محو تماشای روشنایی و زیبایی های آن است.

راجر کی در قسمتی از تحلیلش از شرکت مورد بحث آورده:‌ «مایکروسافت زمان کمی دارد. یاهو، علی بابا را داشت تا هزینه تمام آزمون و خطا های ماریسا میر را بپردازد تا او در نهایت درک کند که با یاهو چه می شود کرد؛ مایکروسافت انقدر بزرگ هست که بخشی علی بابا مانند، در دل خود داشته باشد که هزینه ی آزمون و خطا ها را بدهد:‌ تبلیغات.

بالمر نمی دانست مایکروسافت را باید به کدام جهت راند.

وقت در حال گذر و تمام شدن است. هفته ی گذشته گزارش مالی این شرکت منتشر شد و به دلیل نه چندان درخشان بودن آمار های ارائه شده، سهام شرکت مورد بحث تا ۱۵ درصد سقوط کرد. همین امر باعث شد تا ارزش کلی مایکروسافت ۴۰ میلیارد دلار کاهش یابد. Rick Sherlund از محققین Nomura Securities که ید طولایی در پیشبینی های مایکروسافتی دارد می گوید که باید انتظار زمانه ای بسیار سخت تر و کاهش بیشتر سهام این شرکت را داشته باشیم: «با توجه به رقبای سرسخت و مدرنی که این روزها آفیس و ویندوز سنتی دارند، برآورد ها از کاهش یافتن شانس مایکروسافت در این بازار پر از چالش خبر می دهند. نگرانی بزرگترمان اینجاست که با توجه به افول سال به سال مایکروسافت در قیاس با رقبای دیرینه ی خود، ارزش سهام این شرکت هنوز ظرفیت نا امید کردن بیشتر سرمایه گذاران را به شکل مطلوبی دارد.»

اگر مایکروسافت قادر نشود تا پیشرفت های چشمگیر در آینده ای نزدیک از خود نشان دهد، قطعا «نا امیدی» می تواند تبدیل به یکی از ارکان اصلی این شرکت گردد. به اسمارت فون و تبلت ها بنگرید، اشتراک های موزیک و سرویس های تلویزیونی را مورد بررسی قرار دهید، شبکه های اجتماعی را نظاره کنید، پیام رسانی الکترونیکی از طریق تلفن همراه... این لیست می تواند ادامه داشته باشد اما سوال اصلی اینجاست که «مایکروسافت در مواردی که ذکر شد کجا ایستاده است؟»

Kay می گوید بالمر نمی دانست کمپانی را باید به کدام سمت هدایت کرد. اما نادلا با ثبات قدم، استواری و تیز بینی اش می تواند اشتباهات بالمر ی که صرفا گزافه گویی می کرد را جبران سازد. ساتیا می داند در صورتی که نتواند این شرکت را از نو بنا کند چه اتفاقاتی در آینده ای نزدیک خواهند افتاد.