ویروس کرونا و نژادپرستی پا به پای هم پیش می‌روند

رالف رکتو، یک قانون‌گذار فیلیپینی در سخنان اخیر خود گفت: «به نظرم زمانش رسیده که یک تابلوی موقتی «وارد نشوید» برای بازدیدکنندگان چینی در آستان در بگذاریم».

شهروندان بانکوک به صورت خاص از رفت و آمد به مراکز خریدی که میان توریست‌های چینی محبوبیت دارند پرهیز می‌کنند. یک دفتر جراحی پلاستیک در محله ثروتمندنشین گانگنام در سئول هم به کارمندان خود آموزش داده تنها آن دسته از مشتریان چینی را به دفتر راه دهند که بتوانند اثبات کنند برای بیش از ۱۴ روز در کره جنوبی بوده‌اند؛ یعنی معادل بازه حدودی نهفتگی ویروس.

در یک رستوران سوشی‌فروشی در محله‌ای که زمانی میزبان بازار ماهی Tsukiji توکیو بود، جایی که حدوداً ۹۰ درصد از مشتریان چینی هستند، یک پیشخدمت ۷۰ ساله به نام یائکو سوئناگا می‌گوید که درک می‌کند چرا برخی از فروشگاه‌ها ممکن است بازدیدکنندگان چینی را پس بزنند.

خانم سوئناگا می‌گوید: «فکر نمی‌کنم این ترس ناشی از نژادپرستی باشد. بلکه ناشی از این ترس حقیقی است که مردم از آلوده شدن به ویروسی که به مرگ منتهی می‌شود دارند». خانم سوئناگا در ادامه می‌گوید که رستورانش همچنان پذیرای تمام مشتریان خواهد بود، اما کارگران باید ماسک به صورت بزنند.

کشیدن مرزی مشخص میان ترس قابل درک و نژادپرستی آشکار همواره کار آسانی نیست. اما برخی از تدابیر پیش‌گیرانه مشخصاً به افزایش نژادپرستی دامن زده‌اند.

در رستوران Bread Box در یکی از مناطق محبوب توریست‌ها در ویتنام، صاحبان کسب و کارها طی ماه جاری پوستری سر در مغازه‌های خود زده‌اند که چنین نوشته‌ای را شامل می‌شود: «نمی‌توانیم به چینی‌ها خدمات بدهیم، ببخشید!». از سوی دیگر، در کرانه‌های ویتنام، هتل Danang Riverside روز یک‌شنبه اعلام کرد که به خاطر ویروس، پذیرای مهمانان چینی نخواهد بود.

یک رستوران زنجیره‌ای کوچک در هنگ کنگ که Kwong Wing نام دارد نیز چهارشنبه گذشته در فیسبوک خود نوشت که تنها به افرادی سرویس می‌دهد که انگلیسی یا کانتونسی (زبان محلی یکی از شهرهای هنگ کنگ) صحبت کنند. این کسب و کار ضمناً آشکارا مدافع تظاهرات‌های دموکراسی‌خواهانه هنگ کنگ در برابر دولت پکن بوده است.

متخصصین سلامت عمومی می‌گویند که برخی از این رفتارها را درک می‌کنند. کارن اگلستون، مدیر برنامه سلامت آسیا در مرکز تحقیقاتی Shorenstein در دانشگاه استنفورد می‌گوید: «به نوعی این یک واکنش طبیعی است که بخواهید از منشا احتمالی ویروس فاصله بگیرید، خصوصاً زمانی که هیچ درمانی وجود ندارد».

اما مثال‌هایی در جهان واقعی و شبکه‌های اجتماعی به چشم می‌خورد که مشخصاً وارد قلمروی نژادپرستی شده‌اند. در استرالیا، روزنامه The Herald Sun نوشتار عبارت «Pandemonium» به معنای «دوزخ» را به عبارت «Panda-monium» تغییر داد و آن را روی تصویری از یک ماسک قرمز چاپ کرد. در همان زمان، بیش از ۴۶ هزار نفر از چینی‌های ساکن استرالیا یک تومار را امضا کردند و این تیتر را یک «نژادپرستی غیرقابل قبول» خواندند.

یک روزنامه محلی در شمال فرانسه هم با تیتر «هشدار زردپوست» باعث خشم عمومی شد و البته بعدا به خاطر انتخاب چنین کلماتی عذرخواهی کرد.

در توییتر ژاپن که طی چند وقت اخیر شاهد ناآرامی‌های فراوان به خاطر ورود توریست‌های چینی به این کشور بوده نیز برخی افراد چنین توریست‌هایی را «کثیف» و «بی‌ملاحظه» خوانده‌اند. برخی دیگر اما حتی از این هم بیشتر پیش رفته‌اند و چینی‌ها را «تروریست‌های زیستی» توصیف می‌کنند.

اطلاعات اشتباه هم شدیدا دست به دست می‌شوند. یک ویدیوی شدیدا پربازدید در کره جنوبی مدعی شده که یک تاسیسات ساخت سلاح‌های زیست‌شیمیایی، سرمنشا ویروس کرونا بوده. و این تئوری در دیگر نقاط جهان هم طرفدار پیدا کرده است. در استرالیا، یک پست کذب در اینستاگرام دست به دست می‌شود که به فروشگاه‌های سیدنی هشدار می‌دهد از موجود کردن موادی مانند شیرینی، برنج و رد بول چینی خودداری کنند.

این شکل نامتعارف از نژادپرستی حتی راهش را به کشورهای آسیایی هم باز کرده است. در فرانسه یک زن ویتنامی به روزنامه Le Monde گفت که یک راننده در حالی که آب جمع شده در کنار خیابان را روی او می‌پاشید داد زده: «ویروست رو پیش خودت نگه دار چینی کثیف» و همینطور «تو جایی در فرانسه نداری».

در استرالیا، اندی میائو ۲۴ ساله که شخصی چینی-استرالیایی به حساب می‌آید، بعد از بازگشت از سفری یک ماهه به چین گفت که اگر ماسک بر چهره نمی‌زد، سایر مسافرین وسایل حمل و نقل عمومی به او به شکلی غریب نگاه می‌کردند. او می‌گوید: «این اتفاق باعث می‌شود افرادی مثل من که کاملا استرالیایی هستند احساسی شبیه به غریبه‌ها داشته باشند. مشخصا بسیاری از کلیشه‌های نژادپرستانه مجددا بروز کرده‌اند».

چینی‌ها -و به صورت کلی‌تر آسیایی‌ها- در جریان اپیدمی بیماری سارس در سال ۲۰۰۳ هم قربانی همین شکل از بیگانه‌هراسی بودند. اما اکنون افراد چینی بیشتری به نقاط مختلف جهان سفر می‌کنند: بنابر آنچه وزارت فرهنگ و توریسم این کشور اعلام کرده، چینی‌ها در سال ۲۰۱۸ بالغ بر ۱۵۰ میلیون سفر به آن سوی آب‌ها داشته‌اند که رشدی ۱۴ درصدی نسبت به سال قبلش را نشان می‌دهد.

کوییچی ناکانو،‌ یک تحلیلگر سیاسی در دانشگاه سوفیای توکیو اعتقاد دارد که قرنطینه ده‌ها هزار چینی در خانه‌هایشان با هدف جلوگیری از شیوع ویروس احتمالا یکی از دلایلی بوده که دولت‌های دیگر را به واکنش‌های افراطی متمایل کرده است. او توضیح می‌دهد: «این حقیقت که خود دولت چین با مردم این‌گونه رفتار می‌کند، به طرقی به دیگر افراد و دولت‌ها اجازه داده که تدابیری به همین اندازه ستم‌گرایانه در پیش بگیرند».

برخی از دولت‌ها در تلاشند که وحشت عمومی را تسکین دهند. در تورنتو سیاستمداران، هیئت امنای مدارس و گروه‌های اجتماعی سعی می‌کنند از تکرار نژادپرستی حاکم بر این شهر در سال ۲۰۰۳ جلوگیری کنند، یعنی زمانی که ویروس سارس بیش از ۴۴ نفر را در آن‌جا کشت.

هیئت امنای یک مدرسه در منطقه یورک در بیانیه‌ای می‌گوید: «اگرچه سرمنشا ویروس به منطقه‌ای در چین بازمی‌گردد، باید مراقب باشیم که به آن به چشم یک ویروس چینی نگاه نشود. در اوقاتی مانند اکنون، باید به عنوان شهروندان کانادا با یکدیگر باشیم و از هرگونه بیگانه‌هراسی بپرهیزیم که در این مورد خاص می‌تواند چینی‌های آسیای شرقی جامعه ما را به قربانی تبدیل کند».

اگرچه اندونزی تمام پروازها از ووهان را تعلیق کرده، فرماندار سوماترای غربی، ایروان پراییتنو درخواست گروهی از شهروندان مبنی بر طرد کردن تمام توریست‌های چینی را نادیده گرفت. در روز یکشنبه، او به فرودگاه رفت تا شخصاً از ۱۷۴ توریست چینی که از شهر کانمینگ در جنوب غرب چین آمده بودند پذیرایی کند.

در محله Ginza توکیو که محلی برای خرید و فروش اجناس است و معمولا پر از توریست‌های چینی، میچیکو کوبوتا که یک بوتیک فروش لباس دارد گفت امیدوار است دولت ژاپن کارهای بیشتری برای کمک به چین کند؛ کارهایی نظیر ارسال ماسک و دیگر ملزومات پزشکی.

خانم کوبوتا می‌گوید: «ژاپن و چین شاید گاهی از یکدیگر انتقاد کنند، اما مهربانی ما دوطرفه است. امیدوارم بتوانیم کارهای بیشتری برای کمک به نابودی ترس در چین کنیم».