دانشمندان در ایالت ورمنت موفق به کشف پدیدهای نادر شدهاند. آنها نوعی سرطان پوست را کشف کردهاند که مستقیماً از یک گربهماهی (Catfish) به گربهماهی دیگر سرایت میکند. این پدیده، چهارمین نمونه از سرطانهای واگیردار یا انتقالپذیر محسوب میشود که تاکنون در طبیعت شناسایی شده است.
با این کشف، گربهماهیها در کنار شیطان تاسمانی، سگها و صدفها به تنها جانوران شناختهشدهای تبدیل شدند که میزبان سرطانهای طبیعی قابلانتقال بین همنوع هستند. در این نوع سرطانها، سلولهای سرطانی از بدن یک جانور جدا شده، به بدن جانوری دیگر منتقل میشوند و در میزبان جدید به زندگی و تقسیم سلولی ادامه میدهند. نکته شگفتانگیز این است که هیچ ویروس، باکتری یا انگلی در این فرایند دخالت ندارد و خود سلولهای سرطانی عامل انتشار بیماری هستند.
مکانیسمهای انتقال سرطان مسری در جانوران
روش انتقال این نوع سرطانها در گونههای مختلف متفاوت است. در مورد شیطان تاسمانی گفته شده که این پستانداران هنگام جفتگیری یا نبرد، صورت یکدیگر را گاز میگیرند و به این ترتیب سلولهای تومور مستقیماً از زخمی به زخم دیگر منتقل میشوند.
در سگها، تومور مقاربتی انتقالپذیر سگسانان از طریق تماس غشاهای مخاطی هنگام جفتگیری سرایت میکند. صدفها سلولهای سرطانی را از طریق آب دریا منتقل میکنند. زمانی که یک صدف سرطانی میمیرد، تعداد زیادی سلول سرطانی خونی را در آب رها میکند که سایر صدفها هنگام تصفیه آب برای تغذیه، آنها را جذب میکنند.
پژوهشگران هنوز نحوه دقیق شیوع این بیماری در میان گربهماهیها را به طور کامل مشخص نکردهاند. بااینحال، دانشمندان این مطالعه احتمال میدهند این فرایند ممکن است با رفتارهای جفتگیری (مشابه سگها و شیطان تاسمانی) یا جذب سلولها از طریق آب (مشابه صدفها) مرتبط باشد.
چرا سرطانهای قابلانتقال تا این حد نادر هستند؟
سلول سرطانی برای اینکه واگیردار شود، باید از یک بدن خارج شده و در بدن میزبان جدید مستقر شود. این روند هرچند ساده به نظر میرسد، اما از نظر زیستشناختی بسیار دشوار است.
طبق توضیحات دانشمندان، سیستم ایمنی بدن بهطور مداوم هر عامل غیر «خودی» را شناسایی و نابود میکند. بههمینترتیب سلولهای سرطانی جانور دیگر حتی از گونه مشابه، برای سیستم ایمنی بیگانه محسوب شده و سریعاً سرکوب میشوند. همچنین اکثر جانوران تنوع ژنتیکی بسیار بالایی دارند؛ بنابراین سلولهای سرطانی یک فرد در بدن فرد دیگر توان بقا ندارند.
از طرفی دیگر، سلولها بسیار حساس هستند و مواجهه با محیط بیرون، تغییر دما یا نور آفتاب معمولاً باعث مرگ سریع آنها میشود. به همین دلیل سرطانهای واگیردار به مسیرهای انتقال مستقیم مانند تزریق، تماس نزدیک غشاها یا محیطهای پایدار مثل آب دریا نیاز دارند.
هیچ مدرکی مبنی بر وجود سرطان انتقالپذیر در انسانها وجود ندارد. مواردی نظیر انتقال سرطان از طریق پیوند عضو، انتقال از مادر به جنین، تزریق تصادفی سرنگ به کادر درمان یا سرطانهای ناشی از ویروسها مانند HPV، انتقالهای یکباره هستند و سرطانی با حیات مستقل را نشان نمیدهند. بااینحال، مطالعه این بیماریها در جانوران اطلاعات ارزشمندی درباره تکامل تومورها و نحوه فرار آنها از سیستم ایمنی به ما میدهد.
برای گفتگو با کاربران ثبت نام کنید یا وارد حساب کاربری خود شوید.