گفته میشود که حدود ۴ میلیارد سال پیش نخستین اشکال حیات روی زمین به شکلی نامشخص از ترکیبات شیمیایی اولیه شکل گرفتند. چیز زیادی از نخستین موجودات زنده که روی زمین زندگی میکردند باقی نمانده است. گذر زمان و فرایندهای زمینشناسی تقریباً هرآنچه از آنها باقیمانده بود را تغییر داده و شناساییشان را بسیار دشوار کرده است.
بااینحال، در چند ساختار سنگی باستانی و کمیاب در نقاط مختلف جهان، لایههایی یافت میشود که دانشمندان معتقدند بقایای فسیلشده تشکهای میکروبی هستند؛ زیستلایههایی که موجودات تکسلولی در آنها بهصورت کلونی زندگی میکردند.
تاریخگذاری مستقیم شواهد حیات باستانی برای نخستینبار
برخی از این نشانههای حیات بر اساس سن لایه سنگی اطرافشان، به ۳.۷ یا حتی ۳.۸ میلیارد سال پیش نسبت داده شدهاند. اکنون، تیمی از دانشمندان به سرپرستی «تریسروتا چائودهوری»، زمینشناس سازمان زمینشناسی هند، موفق شده است مواد موجود درون چیزی را که شواهد نشان میدهند بقایای یک جامعه میکروبی باستانی بوده، به طور مستقیم تاریخگذاری کند؛ جامعهای که حدود ۳.۵ میلیارد سال پیش زندگی میکرده و از بین رفته است.

چائودهوری به ScienceAlert گفت: «پیدا کردن همزمان مواد زیستی بهخوبی حفظشده و زیرکنهای قابل تاریخگذاری در یک سنگ، در تاریخ اولیه زمین بسیار نادر است.» او افزود: «وقتی چنین چیزی ممکن باشد، میتوان سن سنگ و شواهد حیات را مستقیماً به یکدیگر مرتبط کرد و شواهد بسیار محکمتری بر پایه سن و ایزوتوپها برای حیات باستانی به دست آورد.»
زمان، شرایط آبوهوایی و فرایندهای زمینشناسی با مواد زیستی سازگاری ندارند و هرچه بیشتر به گذشته نگاه کنیم، شواهد فسیلی نیز کمتر میشود. پیدا کردن فسیل استخوانی مربوط به چند میلیون سال پیش نیز نادر است و سوابق فسیلی قدیمیتر مربوط به بیمهرگان حتی کمیابتر هستند.
بااینحال، در صورت فراهم بودن شرایط مناسب، بقایای میکروبهای مرده میتوانند بهسرعت در سیلیس محبوس شوند. این فرایند آنها را به شکل لایههای نازکی از کربن حفظ میکند که حتی در صورت تغییر سنگ اطراف بر اثر گرما و فشار نیز میتوانند باقی بمانند.
بنابراین، زمانی که چائودهوری و همکارانش یک لایه کربنی را در میان یک سنگ چرت (Chert) باستانی (رسوبات سیلیسی ریزدانه) و لایهلایه در کراتون سینگبوم پیدا کردند، توجه آنها بهطور جدی به این نمونه جلب شد. این منطقه یکی از قدیمیترین بخشهای باقیمانده پوسته قارهای زمین محسوب میشود.

او گفت: «در ابتدا انتظار نداشتم شواهدی از حیات باستانی پیدا کنم. هدف من این بود که منبع این کربن و مسیر ژئوشیمیایی عامل حفظ این سنگها را پیدا کنم.»
کربنی با این قدمت طولانی میتواند منابع مختلفی داشته باشد. برای مثال، ممکن است در نتیجه فرایندهای غیرزیستی مانند فعالیتهای آتشفشانی شکل گرفته باشد، یا اینکه بقایای چیزی باشد که زمانی زنده بوده است.
نتایج این پژوهش در Proceedings of the National Academy of Sciences منتشر شده است.

برای گفتگو با کاربران ثبت نام کنید یا وارد حساب کاربری خود شوید.