تینواستارز؛ رویدادی که هنوز فعالان استارتاپی را به الکامپ می‌کشاند

الکامپ امسال در شرایطی برگزار می‌شود که برای بخش قابل‌توجهی از کسب‌وکارهای دیجیتال، ماه‌های گذشته بیشتر با جنگ، قطعی اینترنت و خاموشی‌ گذشته تا توسعه بازار و رشد. در چنین شرایطی، شاید طبیعی باشد که یک نمایشگاه فناوری برای برخی فعالان این حوزه، دیگر همان جذابیت سال‌های قبل را هم نداشته باشد؛ نمایشگاهی که قرار است نماینده‌ای از اکوسیستم فناوری و اقتصاد دیجیتال باشد، اما خود این اکوسیستم با بحران‌های جدی مواجه است. با این حال به نظر می‌رسد هنوز بخش‌هایی در الکامپ هستند که فعالان اکوسیستم استارتاپی را به وجد می‌آورند.

محمدرضا سبحان، مدیرعامل باشگاه کارآفرینی تیوان، از جمله فعالان اکوسیستم استارتاپی است که به دیجیاتو می‌گوید چند سالی است انگیزه سابق برای حضور در نمایشگاه‌های این حوزه را ندارد. با این حال، یک استثنا برای او وجود دارد. تینواستارز؛ بخشی از الکامپ که نوجوان‌ها در آن ایده‌های استارتاپی خود را ارائه می‌کنند.

سبحان می‌گوید در سال‌های اخیر هر روز شاهد محدودیت‌های عجیب‌وغریب، قطعی اینترنت، مسدود شدن کسب‌وکارها، پلمب شدن کسب‌وکارها و هزاران اتفاقی هستیم که از نگاه او نشان می‌دهد آن خواست جمعی برای تسهیل فعالیت این کسب‌وکارها، به‌خصوص در نهادهای دولتی، وجود ندارد. به همین دلیل هم معتقد است نمایشگاه‌های این حوزه تا حدی از یک اکوسیستم زنده فاصله گرفته‌اند.

سبحان از چنین تعبیری برای توصیف این وضعیت استفاده می‌کند: «به نظر من نمایشگاه‌هایی که در این حوزه برگزار می‌شود یک پوسته است و دیگر ساختار درونی برایش وجود ندارد که ما بخواهیم بگوییم آن اکوسیستم، آن ساختار قرار است رشد کند.»

او به دیجیاتو می‌گوید همین فاصله میان ظاهر نمایشگاه و وضعیت واقعی اکوسیستم باعث شده فضای نمایشی دیگر برایش جذابیت سابق را نداشته باشد.

نسلی که هنوز می‌تواند فعالان فناوری را به وجد بیاورد

اما در همین شرایط، به نظر می‌رسد تینواستارز هنوز می‌تواند یک فعال قدیمی‌تر این حوزه را برای حضور در نمایشگاه قانع کند. دلیلش هم نوجوان‌هایی هستند که در این بخش حضور پیدا می‌کنند.

به گفته سبحان، نوجوان‌هایی از سراسر کشور در تینواستارز شرکت می‌کنند؛ حتی از شهرهایی که امکانات کمتری دارند،‌ اما خلاقیت، انگیزه برای یادگیری و توانایی کار تیمی از ویژگی‌های آنهاست.

همین مواجهه، معادله حضور او در نمایشگاه را تغییر می‌دهد. سبحان می‌گوید حتی وقتی در نقش منتور تلاش می‌کند به نوجوان‌ها کمک کند خطاهایشان را پیدا کنند یا مسیرشان را بهتر بشناسند، در نهایت انرژی بیشتری از خود آن‌ها می‌گیرد:

ما چند برابر انرژی می‌گیریم از مسیری که بچه‌ها می‌روند و خب این همان انگیزه‌ای است که موجب می‌شود به خاطر آن تا نمایشگاه الکامپ بروم. در حالی که واقعا چندین سال است به حضور در چنین نمایشگاه‌هایی علاقه ندارم.

ارزش نمایشگاه شاید همیشه قرارداد نباشد

تجربه تینواستارز یک نکته مهم‌تر درباره کارکرد نمایشگاه را هم برجسته می‌کند. اینکه شاید همه ارزش یک رویداد فناوری را نتوان با قرارداد، سرمایه‌گذاری یا تعداد مشتریان جدید سنجید.

از نگاه سبحان، نوجوانی که در تینواستارز ایده‌اش را ارائه می‌کند، بیش از آنکه به دنبال ساختن یک کسب‌وکار فوری باشد، در حال تمرین مهارت‌هایی است که ممکن است سال‌ها بعد به کارش بیاید. او حتی تأکید می‌کند که راه‌اندازی کسب‌وکار در این سن الزاماً هدف مناسبی نیست و تینواستارز نباید نوجوان‌ها را به این سمت سوق دهد که الان باید کسب‌وکار داشته باشید.

در عوض، آنچه اهمیت دارد یادگیری، دریافت بازخورد، دیده شدن و شبکه‌سازی است. نوجوان در نمایشگاه برای نخستین‌بار خودش را در برابر مخاطبانی واقعی قرار می‌دهد؛ مخاطبانی که ممکن است از ایده‌اش تعریف کنند یا حتی از آن انتقاد کنند. به گفته سبحان، این تجربه با فضای مدرسه تفاوت دارد، چون در اینجا نوجوان باید خودش را در یک محیط واقعی معرفی کند و بازخورد واقعی بگیرد.

این اثر هم لزوماً فوری نیست. سبحان می‌گوید: «این تأثیر قرار نیست که فردا شب تبدیل به یک نتیجه شود؛ مثل یک بذری است که درون بچه‌ها کاشته می‌شود و تا ۵-۱۰ سال دیگر شکوفا می‌شود.»

از این منظر، تینواستارز یک نمونه از بخشی از الکامپ است که خروجی‌اش الزاماً در همان چهار روز نمایشگاه قابل اندازه‌گیری نیست. ممکن است ارزش حضور یک نوجوان امروز، نه در یک قرارداد، بلکه در تجربه‌ای باشد که چند سال بعد روی انتخاب‌ها و مسیر حرفه‌ای او اثر می‌گذارد.

نمایشگاه یک‌شبه بازار نمی‌سازد

این مساله فقط درباره نوجوان‌ها نیست. سبحان معتقد است یکی از تصورات اشتباه درباره نمایشگاه‌های تخصصی این است که شرکت‌ها انتظار داشته باشند در پایان چند روز نمایشگاه، ناگهان با یک بازار بزرگ، مشتری بزرگ یا سرمایه‌گذار مواجه شوند.

او می‌گوید خودش تجربه چنین نمایشگاه‌هایی را داشته و خروجی آن‌ها معمولاً فوری نیست. حتی اگر نمایشگاه در نهایت به مشتری منجر شود، ممکن است این اتفاق مدت‌ها بعد رخ دهد و شرکت متوجه نشود مشتری‌ که یک سال بعد به سراغش آمده، حاصل حضور در نمایشگاهی یک سال قبل بوده است.

به اعتقاد او، بخش مهم ماجرا بعد از پایان نمایشگاه اتفاق می‌افتد که همان پیگیری است. شرکت نمی‌تواند تصور کند صرفاً چهار روز حضور در نمایشگاه برای ساختن رابطه تجاری کافی است. به گفته سبحان، بسیاری از شرکت‌ها این پیگیری را انجام نمی‌دهند و در عین حال انتظار دارند مشتری یا سرمایه‌گذار پیدا کنند.

شاید همین تفاوت، توضیح دهد که چرا در شرایط فعلی، هنوز می‌توان برای الکامپ کارکردی فراتر از قرارداد و معامله پیدا کرد. اگر بخشی از اکوسیستم فناوری دیگر نمایشگاه را محل طبیعی رشد کسب‌وکار نمی‌بیند، بخش‌هایی مانند تینواستارز همچنان می‌توانند آدم‌ها را به نمایشگاه برگردانند؛ نه برای اینکه فردا صبح یک سرمایه‌گذار پیدا کنند، بلکه برای دیدن نسلی که قرار است سال‌ها بعد بخشی از همین اکوسیستم را بسازد.

در نهایت، شاید ارزش امروز الکامپ برای همه شرکت‌کنندگان یکسان نباشد. برای برخی، نمایشگاه ممکن است بیشتر به یک ویترین شبیه شده باشد؛ اما برای بخشی دیگر، هنوز چیزی در آن وجود دارد که ارزش وقت گذاشتن دارد. دیدن آدم‌هایی که هنوز به آینده این اکوسیستم فکر می‌کنند و قرار است شاید سال‌ها بعد، خودشان بخشی از آن را بسازند.

یادآور می‌شود الکامپ 1405 از دوشنبه 9 شهریور تا پنجشنبه 12 شهریور در محل نمایشگاه‌ تهران برگزار می‌شود.